Ρήξη Μηνίσκου
Η ρήξη μηνίσκου αποτελεί μια από τις συχνότερες παθήσεις που αφορά στην άρθρωση του γόνατος. Είναι ανεξάρτητη η εμφάνισή της από τον παράγοντα της ηλικίας, μπορεί δηλαδή να εμφανιστεί ακόμα και στις μικρότερες ηλικίες.
Η άρθρωση του γόνατος διαθέτει δύο ημισελινοειδής ινοχόνδρινους δίσκους, τον έσω και τον έξω μηνίσκο. Οι μηνίσκοι βρίσκονται ενδιάμεσα της άρθρωσης, ανάμεσα στα οστά του μηρού και της κνήμης. Σκοπός του μηνίσκου είναι να παρέχει σταθερότητα στην άρθρωση, να την προστατεύει από την τριβή και τη φθορά και να απορροφά τους κραδασμούς. ( Εικ. 1)
Εικ 1: Ο έσω (medial meniskus) και ο έξω (lateral meniscus) μηνίσκος στην άρθρωση του γονάτου
Όταν αναφερόμαστε λοιπόν στη ρήξη μηνίσκου, εννοούμε την φθορά/τραυματισμό που υπέστη ο μηνίσκος, εξαιτίας κάποιας απότομης κίνησης του γόνατος. Η κίνηση που μπορεί να επιφέρει ρήξη μηνίσκου δεν είναι υποχρεωτικό να προέρχεται από έντονη άσκηση και αθλητικές δραστηριότητες, αλλά ακόμα και από ένα “στραβοπάτημα” ή γονάτισμα. (Εικ.2)
Εικ. 2 Ρήξη έσω μηνίσκου άρθρωσης του γονάτου
Η ρήξη μηνίσκου δεν “έχει ηλικία” και μπορεί να προκύψει στον οποιονδήποτε. Υπάρχει βέβαια διαφορετική προσέγγιση ανάλογα με τα αίτια και με τον ασθενή στον οποίο εμφανίζεται. Είναι διαφορετικό δηλαδή ένα περιστατικό ρήξης μηνίσκου σε έναν ηλικιωμένο ασθενή, του οποίου η ρήξη ενδέχεται να οφείλεται λόγω ηλικιακής φθοράς, από ότι σε έναν κάτω των 30 ετών.
Τύποι ρήξεων μηνίσκου
Υπάρχουν 6 διαφορετικές περιπτώσεις ρήξεων, ανάλογες με το σημείο του τραυματισμού και τον βαθμό της φθοράς του μηνίσκου (Εικ3) :
● Κάθετη ρήξη (Longitudinal Tear)
● Διαμήκης ρήξη (Radial tear)
● Οριζόντια ρήξη (Horizontal)
● Ρήξεις δίκην λαβής κάδου (Bucket handle)
● Πτεροειδής ρήξη (Flap tear)
● Λοξή γλωσσοειδής ρήξη (Parrot Beak tear)
Εικ 3: Διάφοροι τύποι ρήξης του μηνίσκου στην άρθρωση του γονάτου
Πώς μπορεί να προκύψει η ρήξη μηνίσκου;
Μερικά από τα αίτια που μπορούν να οδηγήσουν σε μια πιθανή ρήξη μηνίσκου, αποτελούν:
● Κινήσεις με ένταση, κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων
● Στροφικές κινήσεις ( βλ. χορός ή ποδόσφαιρο)
● Τραυματισμός/κάκωση στο γόνατο
● Με απλές κινήσεις, μετά από περπάτημα, λύγισμα, γονάτισμα, λόγω προϋπάρχουσας εκφυλιστικής νόσου (π.χ. αρθρίτιδα) ή φθοράς λόγω γήρατος.
Τι συμπτώματα εμφανίζει η ρήξη μηνίσκου;
Τη στιγμή κατά την οποία το γόνατο υφίσταται την ρήξη, ακούγεται ένα χαρακτηριστικό και ήπιο “κρακ”, το οποίο συνοδεύεται από άμεσο πόνο, σαν “σουβλιά”. Τα συμπτώματα που συχνά ακολουθούν είναι:
● Περαιτέρω πόνος, τις επόμενες ώρες
● Πρήξιμο
● Έλλειψη ελαστικότητας της άρθρωσης
● Δυσκαμψία και αίσθηση “κλειδώματος”
● Αίσθημα ότι το γόνατο είναι βαρύ και δύσκολο στην κίνηση
Μετά την ρήξη, το πιο πιθανό είναι να μπορεί ο ασθενής να συνεχίσει κανονικά τις δραστηριότητές του για τις επόμενες ώρες. Με την πάροδο των ωρών όμως, τα παραπάνω συμπτώματα δυσχεραίνουν την κινητικότητα του ασθενούς, προδίδοντας έτσι την πάθηση. Τα συμπτώματα είναι πολύ έντονα για μερικές μέρες και μετά συνήθως ηρεμούν, μέχρι πάλι ο ασθενής να κάνει κάποιο γονάτισμα ή στροφική κίνηση πάνω στο γόνατό του, όπου θα προκαλέσει την μετακίνηση του κομμένου μηνίσκου και την επανάληψη του επεισοδίου του πόνου.
Διάγνωση
Η ρήξη μηνίσκου φέρει χαρακτηριστικές κινητικές δυσκολίες. Ένας ειδικός Ορθοπεδικός Χειρουργός είναι σε θέση να αναγνωρίσει την πάθηση ήδη από την εξέταση φυσικής κατάστασης. Στη συνέχεια, για να επιβεβαιωθούν τα συμπεράσματα της φυσικής εξέτασης, ακολουθούν εξετάσεις όπως η ακτινογραφία και η μαγνητική εξέταση. Αυτές θα αναδείξουν τον τύπο της ρήξης και θα εντοπίσουν εάν η ρήξη βρίσκεται στον έσω ή τον έξω μηνίσκο, πληροφορίες άρρηκτα συνδεδεμένες με τον τρόπο θεραπείας της.
Με ποιους τρόπους μπορεί να αντιμετωπιστεί η ρήξη μηνίσκου;
Η θεραπευτική προσέγγιση γίνεται πάντα με εξατομικευμένο τρόπο, αφού επηρεάζεται άμεσα από παράγοντες όπως:
● Η ηλικία
● Ο τρόπος ζωής
● Τα υποκείμενα νοσήματα
Αυτοί οι παράγοντες παίζουν σημαντικό ρόλο στον τρόπο θεραπείας της ρήξης. Μια απλή μικρή ρήξη, χωρίς ιδιαίτερο πρήξιμο στο πόδι, συχνά μπορεί να αντιμετωπιστεί στην αρχή, απλά και συντηρητικά. Μια ρήξη που προκύπτει λόγω φθοράς από νόσους όπως η οστεοαρθρίτιδα, χρήζει διαφορετικής αντιμετώπισης, ανάλογα και την ηλικία του ασθενούς.
Μια πρώτη θεραπευτική προσέγγιση για την ρήξη μηνίσκου, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ήπιων συμπτωμάτων, γίνεται με συντηρητικό τρόπο. Περιλαμβάνει πρακτικές όπως η ανάπαυση του γόνατος, η τοποθέτηση πάγου , η λήψη αντιφλεγμονωδών φαρμάκων και φυσικοθεραπειών.
Τα τελευταία χρόνια, η μέθοδος της αρθροσκόπησης έχει λάβει ενεργό ρόλο στη ρήξη μηνίσκου και την αποκατάστασή της. Η αρθροσκόπηση αποτελεί ένα διαγνωστικό και ταυτόχρονα θεραπευτικό εργαλείο. (Εικ.4)
Κατά την αρθροσκόπηση, ο Ορθοπεδικός Χειρουργός, μέσω μικρών τομών-οπών, τοποθετεί την μικροσκοπική κάμερα του αρθροσκοπίου για να ανιχνεύσει ενδοσκοπικά και με ακρίβεια τις βλάβες στην άρθρωση του γονάτου. Στη συνέχεια, επανορθώνει την βλάβη εκ των έσω, τοποθετώντας τα απαραίτητα χειρουργικά εργαλεία, μέσω των οπών.
Εικ. 4: Πάνω εικόνες ρήξης μηνίσκου και κάτω δεξιά το αποτέλεσμα της μερικής έσω μηνισκεκτομής, όπου έχει αφαιρεθεί το κομμάτι του μηνίσκου που ενοχλούσε και κάτω αριστερά άλλη περίπτωση όπου υπήρχε η δυνατότητα συρραφής του μηνίσκου, όπου φαίνεται το ράμμα της συρραφής
Με τη μέθοδο της αρθροσκόπησης μπορεί να αφαιρεθεί το μικρότερο δυνατό κομμάτι που έχει υποστεί βλάβη ο μηνίσκος (Εικ.4). Σε ορισμένες περιπτώσεις, ανάλογα τη θέση της ρήξης μπορεί να γίνει και συρραφή του μηνίσκου , χωρίς να χρειαστεί να αφαιρεθεί κάποιο κομμάτι (Εικ.4). Η διαδικασία είναι σύντομη και δεν απαιτείται νοσηλεία στο νοσοκομείο. Ο ασθενής μπορεί να επιστρέψει έτσι σύντομα στην οικία του και συνίσταται να ξεκουράζει το γόνατο για τις επόμενες ημέρες. Θα ακολουθήσει ένα συγκεκριμένο πρωτόκολλο με ασκήσεις ενδυνάμωσης και φυσικοθεραπείες, που θα έχουν σαν αποτέλεσμα την ταχεία αποκατάστασή και επάνοδο του στις δραστηριότητές του.
Στην περίπτωση όπου ο ασθενής κάνει δουλειά γραφείου, μπορεί να επιστρέψει άμεσα στην εργασία του και να οδηγήσει, ιδίως όταν δεν έχει προηγηθεί συρραφή του μηνίσκου.
Κατά μέσο όρο, μέσα στο διάστημα ενός μήνα, ο ασθενής επανέρχεται ενεργά σε όλες τις αθλητικές και όχι μόνο δραστηριότητες χωρίς κανένα πρόβλημα πλέον.
Ο Δρ. Ιωάννης Τσαπακίδης, Ορθοπεδικός Χειρουργός , εξειδικεύεται στην Αρθροσκοπική Χειρουργική και τις Ελάχιστα επεμβατικές διαδικασίες. Επικοινωνήστε μαζί του για μια ολιστική προσέγγιση κατά την διάγνωση και αντιμετώπιση των παθήσεων της άρθρωσης του γονάτου.
Συζητήστε τις ανησυχίες σας λεπτομερώς με τον ορθοπεδικό χειρουργό σας πριν από τη χειρουργική επέμβαση.
Πόσο καιρό θα χρειαστεί να απέχω από τη δουλειά μου;
Ο χρόνος αποχής από την εργασία σε περίπτωση ρήξης μηνίσκου εξαρτάται από τη βαρύτητα της βλάβης, τη μέθοδο θεραπείας και το είδος της επαγγελματικής δραστηριότητας. Σε ήπιες ρήξεις που αντιμετωπίζονται συντηρητικά, η επιστροφή σε εργασία γραφείου μπορεί να γίνει μέσα σε 1–2 εβδομάδες, ομοίως μετά από αρθροσκοπική αποκατάσταση εφόσον πρόκειται για καθιστική εργασία και το επιθυμει και ο ασθενής. Για επαγγέλματα με έντονη κινητικότητα ή σωματική καταπόνηση έως 4–6 εβδομάδες, προκειμένου να γίνει πλήρη μυϊκή ενδυνάμωση του ποδιού. Η επάνοδος πρέπει να γίνεται σταδιακά και με φυσικοθεραπευτική καθοδήγηση, ώστε να αποφευχθούν επιβαρύνσεις και υποτροπές.
Μπορώ να οδηγήσω με ρήξη μηνίσκου ή υπάρχει κάποιος κίνδυνος;
Η οδήγηση συνήθως επιτρέπεται την επόμενη μέρα από την αρθροσκοπική αποκατάσταση σε μικρές αποστάσεις, εάν πρόκειται για απλή περίπτωση χωρίς συνοδές άλλες βλάβες (όπως βλάβη χόνδρου) . Διαφορετικά, επειδή το γόνατο συμμετέχει ενεργά σε όλες τις κινήσεις ελέγχου του οχήματος, από το πάτημα του φρένου και του συμπλέκτη έως την εναλλαγή πεντάλ, εάν υπάρχουν συνοδές βλάβες στο γόνατο και πόνος , οίδημα ή περιορισμός στην κάμψη και έκταση, η ικανότητα γρήγορης αντίδρασης μειώνεται, γεγονός που καθιστά την οδήγηση επικίνδυνη τόσο για τον ίδιο τον ασθενή όσο και για τους υπόλοιπους οδηγούς.
Σε ήπιες ρήξεις που αντιμετωπίζονται συντηρητικά, η οδήγηση μπορεί να επιτραπεί όταν ο ασθενής δεν αισθάνεται πόνο, αισθάνεται το γόνατό του σταθερό και είναι σε θέση να εκτελεί με άνεση και ασφάλεια τις κινήσεις ελέγχου των πεντάλ.
Η επιστροφή στην οδήγηση πρέπει να γίνεται σταδιακά, αρχικά σε σύντομες διαδρομές, και πάντα μετά από έγκριση του θεράποντος ορθοπαιδικού, ο οποίος αξιολογεί την ασφάλεια και τη λειτουργικότητα του άκρου.
Η παρατεταμένη ορθοστασία επιδεινώνει τα συμπτώματα;
Ναι, η παρατεταμένη ορθοστασία μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα μιας ρήξης μηνίσκου, καθώς αυξάνει τη φόρτιση και την πίεση στην άρθρωση του γόνατος. Όταν το γόνατο παραμένει για πολλή ώρα σε όρθια θέση, τα συμπτώματα εντείνονται, ενώ επιβραδύνεται η αιματική κυκλοφορία στους ιστούς που συμμετέχουν στην επούλωση.
Αυτό ισχύει τόσο στις περιπτώσεις που η ρήξη αντιμετωπίζεται συντηρητικά, όσο και μετά από αρθροσκοπική αποκατάσταση.
Συνιστάται οι ασθενείς να αποφεύγουν την πολύωρη ορθοστασία, ειδικά κατά τις πρώτες εβδομάδες αποθεραπείας, ανεξάρτητα από τον τρόπο αντιμετώπισης. Εάν εφαρμοστεί συντηρητική αγωγή, η παρατεταμένη στάση μπορεί να καθυστερήσει την αποκατάσταση και να προκαλέσει νέα φλεγμονή, ενώ μετά από χειρουργείο μπορεί να επιβαρύνει τη συρραφή ή το σημείο εκτομής του μηνίσκου. Είναι σημαντικό να γίνονται συχνά διαλείμματα καθίσματος ή ήπιας κίνησης, παγοθεραπεία και να χρησιμοποιείται ελαστική επιγονατίδα για υποστήριξη της πάσχουσας άρθρωσης.
Υπάρχει κίνδυνος να ξαναπάθω ρήξη μηνίσκου, αν επιστρέψω γρήγορα στην άσκηση;
Ναι, η πρόωρη επιστροφή στην άσκηση μετά από ρήξη μηνίσκου ενέχει σημαντικό κίνδυνο επανατραυματισμού ή επιδείνωσης της υπάρχουσας βλάβης. Ο μηνίσκος χρειάζεται χρόνο για να επουλωθεί, είτε η αποκατάσταση είναι συντηρητική (εφόσον υπάρχει μια απλή εκφύλιση) είτε χειρουργική.
Μετά από συντηρητική θεραπεία, ο ασθενής πρέπει να επανέρχεται σταδιακά σε ήπιες δραστηριότητες, με καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή, ξεκινώντας από ασκήσεις ενδυνάμωσης και ευλυγισίας πριν την πλήρη άσκηση. Αν έχει προηγηθεί αρθροσκοπική επέμβαση, η επιστροφή σε αθλητική δραστηριότητα επιτρέπεται συνήθως μετά από 4 έως 6 εβδομάδες, ενώ σε περίπτωση συρραφής μηνίσκου μπορεί να χρειαστούν 3 έως 4 μήνες, ώστε να διασφαλιστεί η σταθερότητα και η επούλωση.
Η καθοδήγηση από τον θεράποντα ιατρό είναι καθοριστική. Η υπερβολική επιβάρυνση του γόνατος μπορεί να αναιρέσει την πρόοδο της θεραπείας και να οδηγήσει σε χρόνια αστάθεια ή αρθρίτιδα γόνατος στο μέλλον.
Τι είδους υποδήματα είναι καταλληλότερα για τη φάση της αποκατάστασης μετά από μια χειρουργική επέμβαση για την αποκατάσταση του μηνίσκου;
Μετά από μια χειρουργική αποκατάσταση ρήξης μηνίσκου, η επιλογή υποδημάτων παίζει σημαντικό ρόλο στη σωστή στήριξη και προστασία του γόνατος κατά τη φάση της αποκατάστασης. Συνιστώνται άνετα, ελαφριά και σταθερά υποδήματα, που προσφέρουν καλή απορρόφηση κραδασμών και ουδέτερη στήριξη του πέλματος, ώστε να μειώνεται η φόρτιση στην άρθρωση.
Ιδανικά είναι τα αθλητικά παπούτσια με ανατομικό πάτο, τα οποία βοηθούν στη σωστή ευθυγράμμιση του κάτω άκρου και περιορίζουν τις στροφικές κινήσεις που μπορεί να επιβαρύνουν τον μηνίσκο. Πρέπει να αποφεύγονται τα παπούτσια με ψηλό τακούνι ή σκληρή σόλα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ορθοπαιδικός ή ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να συστήσει ειδικούς ορθωτικούς πάτους, ανάλογα με τον τύπο βάδισης και το στάδιο της αποκατάστασης. Η σωστή επιλογή υποδήματος συμβάλλει ουσιαστικά στη σταθερότητα του γόνατος, τη μείωση του πόνου και την ασφαλή επιστροφή του ασθενούς στις καθημερινές δραστηριότητες.
