Χειρουργική Αντιμετώπιση Εξαρθρήματος Επιγονατίδας (Patella)

Η χειρουργική αντιμετώπιση εξαρθρήματος επιγονατίδας μπορεί να χρειαστεί όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται και προκαλούν επίμονη αστάθεια στο γόνατο.

Το εξάρθρημα εμφανίζεται συχνότερα σε νεαρά και δραστήρια άτομα και μπορεί να προκύψει μετά από τραυματισμό ή απότομη κίνηση του γόνατος. Σε ορισμένους ασθενείς ωστόσο, συνυπάρχουν ανατομικοί παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα υποτροπής, όπως έξω παρεκτόπιση επιγονατίδας (Lateral tilt). (Εικ.1,2)

Εικ. 2:Αριστερά φυσιολογική θέση της επιγονατίδας, στο κέντρο προς τα έξω παρεκτόπιση και δεξιά σε εξάρθρημα

Εικ. 1: Αριστερά πώς φαίνεται στην ακτινογραφία η προς τα έξω μετατόπιση της επιγονατίδας. Δεξιά στη μαγνητική. Στη δεξιά το κόκκινο βελάκι δείχνει την ουλή που έχει συμβεί από τα επαναλαμβανόμενα εξαρθρήματα και το πράσινο βελάκι την προς τα έξω μετατόπιση της επιγονατίδας.

Η αντιμετώπιση επιλέγεται ανάλογα με τη σοβαρότητα του τραυματισμού, τις πιθανές συνοδές βλάβες και τα ιδιαίτερα ανατομικά χαρακτηριστικά του γόνατος. Όταν όμως τα επεισόδια επαναλαμβάνονται, χρειάζεται να διερευνηθεί η αιτία της αστάθειας. Με αυτόν τον τρόπο, ο ορθοπεδικός μπορεί να επιλέξει τη χειρουργική τεχνική που ανταποκρίνεται στις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Τι είναι το εξάρθρημα επιγονατίδας;

Η επιγονατίδα βρίσκεται στο πρόσθιο τμήμα του γόνατος και κατά τη φυσιολογική κίνηση ολισθαίνει μέσα σε μια αύλακα του μηριαίου οστού, τη μηριαία τροχιλία. Με αυτόν τον τρόπο συμμετέχει στην ομαλή κάμψη και έκταση του γόνατος.

Στο εξάρθρημα επιγονατίδας, η επιγονατίδα μετακινείται έξω από τη φυσιολογική της θέση, συνήθως προς την εξωτερική πλευρά του γόνατος. Κατά τη μετατόπιση μπορεί επίσης να τραυματιστούν οι σύνδεσμοι που συμβάλλουν στη σταθερότητα της επιγονατίδας. (Εικ.3)

Εικ, 3: Προς τα έξω παρεκτόπιση επιγονατίδας και ρήξη των έσω καθεκτικών συνδέσμων (MPFL)

Γιατί μπορεί να εμφανίζονται επαναλαμβανόμενα εξαρθρήματα;

Μετά από ένα πρώτο εξάρθρημα, η επιγονατίδα μπορεί σε ορισμένους ασθενείς να παραμένει ασταθής και να μετατοπίζεται ξανά. Αυτό δεν οφείλεται πάντα μόνο στον αρχικό τραυματισμό.

Παράγοντες που μπορεί να σχετίζονται με επαναλαμβανόμενα επεισόδια είναι:

Ρήξη ή ανεπάρκεια του MPFL
Αβαθής ή μη φυσιολογικά διαμορφωμένη μηριαία τροχιλία
Υψηλή θέση της επιγονατίδας (patella alta)
Διαταραχές της ευθυγράμμισης του εκτατικού μηχανισμού
Χαλαρότητα των σταθεροποιητικών δομών

Για τον λόγο αυτό, σε έναν ασθενή με επαναλαμβανόμενα επεισόδια εξαρθρήματος δεν αρκεί μόνο να διαπιστωθεί ότι υπάρχει αστάθεια. Χρειάζεται να εντοπιστούν οι παράγοντες που την προκαλούν, ώστε η θεραπεία να στοχεύει στο πραγματικό αίτιο.

Πότε χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση;

Το πρώτο εξάρθρημα της επιγονατίδας μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να αντιμετωπιστεί συντηρητικά. Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει κατάλληλη προστασία του γόνατος και πρόγραμμα φυσικοθεραπείας, με στόχο τη σταδιακή αποκατάσταση της κίνησης και της μυϊκής σταθερότητας.

Η χειρουργική αντιμετώπιση εξαρθρήματος επιγονατίδας εξετάζεται κυρίως όταν τα επεισόδια επαναλαμβάνονται και προκαλούν χρόνια αστάθεια.

Η απόφαση δεν βασίζεται μόνο στον αριθμό των επεισοδίων. Ο ορθοπεδικός λαμβάνει υπόψη την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας, την ανατομία του γόνατος, τις βλάβες που έχουν προκληθεί και το κατά πόσο η αστάθεια περιορίζει την καθημερινότητα ή την αθλητική δραστηριότητα του ασθενούς.

Πώς γίνεται η διάγνωση και ο προεγχειρητικός σχεδιασμός;

Πριν επιλεγεί η χειρουργική τεχνική, χρειάζεται να προσδιοριστεί με ακρίβεια γιατί η επιγονατίδα παρουσιάζει αστάθεια. Η διαδικασία ξεκινά με το ιστορικό και την κλινική εξέταση, κατά την οποία αξιολογούνται η θέση και η κινητικότητα της επιγονατίδας, η σταθερότητα του γόνατος και πιθανοί παράγοντες που προκαλούν την εξωτερική μετατόπισή της.

Ο απεικονιστικός έλεγχος συμπληρώνει την αξιολόγηση και μπορεί να περιλαμβάνει:

Ακτινογραφίες, για την εκτίμηση της θέσης της επιγονατίδας και της μορφολογίας της άρθρωσης.
Μαγνητική τομογραφία, η οποία προσφέρει πληροφορίες για τον MPFL, τον αρθρικό χόνδρο και πιθανές συνοδές βλάβες.
Αξονική τομογραφία, όταν απαιτείται λεπτομερής αξιολόγηση της οστικής ανατομίας και της ευθυγράμμισης της επιγονατίδας.

Ο σωστός προεγχειρητικός σχεδιασμός έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δεν υπάρχει χειρουργική επέμβαση που να είναι κατάλληλη για όλους τους ασθενείς. Η τεχνική επιλέγεται με βάση τα ευρήματα και την αιτία που βρίσκεται πίσω από την αστάθεια.

Πώς γίνεται η χειρουργική αντιμετώπιση εξαρθρήματος επιγονατίδας;

Μια από τις βασικές επεμβάσεις για την αντιμετώπιση της υποτροπιάζουσας αστάθειας είναι η ανακατασκευή του έσω επιγονατιδομηριαίου συνδέσμου (MPFL). Ο συγκεκριμένος σύνδεσμος συμβάλλει σημαντικά στη συγκράτηση της επιγονατίδας και συχνά τραυματίζεται κατά τη διάρκεια ενός εξαρθρήματος. Η ποιο αποτελεσματική και ταυτόχρονα ελάχιστα τραυματική αντιμετώπιση των εξαρθρηματων της επιγονατίδας είναι η Αρθροσκοπική Συρραφή του MPFL με τη χρήση 5, συνήθως , απορροφήσιμων ραμμάτων Εικ.4. Ο ασθενής μετά το χειρουργείο βγαίνει την ίδια μέρα από το νοσοκομείο και κινείται με πλήρη φόρτιση με βακτηρίες μασχάλης από την πρώτη μέρα με έναν ειδικό κηδεμόνα. Οι βακτηρίες και ο κηδεμόνας αφαιρούνται σε 2-3 εβδομάδες και ακολουθεί ειδικό πρωτόκολλο αποκατάστασης . Χρειάζεται περίπου 3 μήνες ώστε να μπορεί να επιστρέψει πλήρως σε αθλητική δραστηριότητα.

Εικ. 4: Αρθροσκοπική αποκατάσταση εξαρθρήματος επιγονατίδας. Αριστερά πάνω είναι η επιγονατίδα σε υπεξάρθρημα. Δεξιά πάνω φαίνονται τα 3 από τα 5 ράμματα. Αριστερά κάτω φαίνεται η επιγονατίδα στη θέση της μετά τη συρραφή και Δεξιά κάτω τα ράμματα όταν αρχίζουμε να τα δένουμε.

Μία άλλη τεχνική είναι η ανακατασκευή, με συγκεκριμένο μόσχευμα για να αποκατασταθεί η λειτουργία του συνδέσμου και να ενισχυθεί η σταθερότητα της επιγονατίδας. Η ακριβής τεχνική προσαρμόζεται στα ανατομικά χαρακτηριστικά του ασθενούς.

Ωστόσο, η αποκατάσταση του MPFL δεν είναι η μοναδική διαθέσιμη επιλογή. Όταν υπάρχει σημαντική ανατομική διαταραχή, μπορεί να χρειαστεί διαφορετική ή συμπληρωματική επέμβαση. Σε ασθενείς με δυσπλασία της μηριαίας τροχιλίας μπορεί να εξεταστεί η διαμόρφωσή της, ενώ σε συγκεκριμένες διαταραχές της θέσης και της ευθυγράμμισης της επιγονατίδας μπορεί να χρειαστεί μετατόπιση του κνημιαίου κυρτώματος.

Σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται ακόμα και συνδυασμός τεχνικών. Στόχος δεν είναι απλώς να διατηρηθεί η επιγονατίδα στη θέση της, αλλά να διορθωθούν οι παράγοντες που προκαλούν την αστάθεια και να αποκατασταθεί όσο το δυνατόν καλύτερα η φυσιολογική κίνησή της.

Αποκατάσταση μετά τη χειρουργική επέμβαση

Η αποκατάσταση αποτελεί σημαντικό μέρος της θεραπείας και προσαρμόζεται στο είδος της επέμβασης που έχει πραγματοποιηθεί. Τις πρώτες ημέρες, δίνεται έμφαση στην αντιμετώπιση του πόνου και του οιδήματος, ενώ η κινητοποίηση του γόνατος προχωρά σταδιακά, σύμφωνα με τις οδηγίες του ορθοπεδικού.

Σημαντικό ρόλο έχει και η φυσικοθεραπεία, η οποία βοηθά στην επαναφορά της κίνησης, στην ενδυνάμωση των μυών και στη σταδιακή αποκατάσταση της σταθερότητας του γόνατος.

Η χειρουργική αντιμετώπιση εξαρθρήματος επιγονατίδας χρειάζεται επομένως να σχεδιάζεται εξατομικευμένα. Η αναγνώριση της αιτίας της αστάθειας, η επιλογή της κατάλληλης τεχνικής και η οργανωμένη αποκατάσταση αποτελούν βασικά βήματα για την ασφαλή επιστροφή του ασθενούς στις καθημερινές του δραστηριότητες.

Επικοινωνήστε με τον Ορθοπεδικό Χειρουργό Δρ. Ιωάννη Τσαπακίδη και προγραμματίστε την εξέτασή σας.